Online ඉගෙන ගන්න

Post Top Ad

Saturday, August 6, 2022

මූලික ඉලෙක්ට්‍රොනික විද්‍යාව - ප්‍රතිරෝධක ( Resistors )

 ප්‍රතිරෝධක ( Resistors )


ප්‍රතිරෝධක යනු කුමක්ද? 

ප්‍රතිරෝධකයක් යනු විද්‍යුත් පරිපථයකින් හෝ උපාංගයකින් ගලන ධාරාව හෝ විභවය (වෝල්ටීයතාව) හෝ මෙම අවස්ථා දෙකම එකවර පාලනය කිරීම සඳහා භාවිතා වන උපක්‍රමයකි. ප්‍රතිරෝධක මගින් ගලන ධාරාව පාලනය කිරීමට, යම් සංඥාවක ප්‍රමාණය සැකසීමට, ස්ථායීකරණයට හෝ වෙන්කිරීම සිදුකළ හැකිය.ප්‍රතිරෝධක විවිධ විශාලත්වයෙන්, හැඩයෙන් හා වොට් අගයන්ගෙන් සමන්විත වේ.

ස්ථර ප්‍රතිරෝධක ( Resistors ) පරිපථ සංකේත.

R  මගින් ප්‍රතිරෝධක ( Resistors ) පරිපථ සංකේත

ඕම් අර්ථදැක්වීම.

ජෝජ් සයිමන් ඕම් [1789.3.16-1854.7.6 ]නමැති ජෙර්මන් ජාතික විද්‍යාඥයා විසින් නව විද්‍යාත්මක සංකල්පයක් ලොවට හදුන්වා දුන් අතර ඔහුට ගරු කිරීමක් ලෙස එය ''ඕම් ගේ නියමය'' ලෙස  ප්‍රකාශයට පත්විණි.
''සන්නායකයක දෙකෙලවර විභව අන්තරය සන්නායකය තුල ගලන ධාරාවට අනුලෝමව සමානුපාතික වේ''

1827 දී ඔහු මෙම නියමය ලොවට ප්‍රකාශ කල අතර 1839 දී පමණ එම නියමය සම්මත උ අතර 1881 පැරීසියේ විදුලිය සදහාවන අන්තර්ජාතික සමුළුවේදී ග්‍රීක අක්‍ෂරයක් වන 'ඔමේගා ' ''Ω''ප්‍රතිරෝධයෙහි ඒකකය ලෙස සම්මත කරන ලදී.

කිසියම් විද්‍යුත්ගාමක බලය කට නතු නොවන සන්නායකයක, ලක්ෂ්‍යය දෙකක් අතර වෝල්ට් 1 ක නියත විභව අන්තරයක් යෙදු කල, ඇම්පියර් 1 ක නියත ධාරාවක් ගලන්නේ නම්, එම ලක්ෂ්‍යය දෙක අතර ප්‍රතිරෝධය ඕම් 1ක් ලෙසින් අර්ථදැක්වේ.

ප්‍රතිරෝධය මැනීමේ සම්මත එකකය ඕම් (Ohms) ය. ඕම් 1000 ක් කිලෝ ඕම් (kΩ) එකක් ද කිලෝ ඕම් 1000 ක් මෙගා ඕම් (MΩ) එකක් ලෙසද ගණනය කිරීම් වලදී භාවිත වේ.

1                   =1  Ω
1000Ω       =1 K Ω
1000K Ω    =1 M Ω

මුලික ප්‍රතිරෝධ වර්ගීකරණය 

  1. ස්ථිර ප්‍රතිරෝධක                              
  2. විචල්‍ය ප්‍රතිරෝධක

1.ස්ථිර ප්‍රතිරෝධක  

ස්ථිර ධාරිත්‍රක යනු ධාරිතාව වෙනස් කළ නො හැකි අයුරින් නිමා වූ ධාරිත්‍රක වේ.

2.විචල්‍ය ප්‍රතිරෝධක

විචල්‍ය ප්‍රතිරෝධකයනු ප්‍රතිරෝධයේ ප්‍රතිරෝධකතාව වෙනස් කලහැති ප්‍රතිරෝධකයන්ය.මෙහි එක් පරාසයකට අදාලව ප්‍රතිරෝධය වෙනස්කිරීමට හැකිය.ප්‍රතිරෝධය අවශය ලෙස වෙනස් කිරීම මගින් ධාරාව පාලනය කරහැකිය.මෙවන් ප්‍රතිරෝධක ගුවන් විදුලි යන්ත්‍ර රූපවාහිනී යන්ත්‍ර වැනි විද්‍යුත් උපකරණවල දක්නට ලැබේ.

ප්‍රතිරෝධ ක්‍රමාංකනය 

 ප්‍රතිරෝධයන්හි  ප්‍රතිරෝධී අගය දෑන ගැනීමට විවිධ ක්‍රම යොදා ඇත.ඉතා සුලබ සහ ප්‍රචලිත ක්‍රමයක් ලෙස වර්ණ වළලු කේත ක්‍රමය දැක විය හැක.ප්‍රතිරෝධ විවිධ ප්‍රමාණයන්ගෙන් හා විවිධ හැඩයන්ගෙන් යුත් නිසා පහසුවෙන් අගය හදුනා ගැනීම සදහා මෙම උපක්ක්‍රරම යොදා ඇත.

1.වර්ණ වළලු කේත ක්‍රමය

මෙම ක්‍රමය බාවිතා වන්නේ සිලින්ඩර ආකාරයෙන් යුත් කුඩා ප්‍රමාණයේ ප්‍රතිරෝධ සදහාය.වර්ණ වළලු වල වර්ණ සදහා ගණිතමය ආදේශනයක් යොදා අහි අගය හදුනා ගැනේ.මෙහිදී වර්ණ වළලු 4,5,6, ලෙස ආකාර කිහිපයක් දැනට බාවිතයේ ඇත.

 

2. අංක කේත ක්‍රමය

   ප්‍රතිරෝධ වර්ග

1.කාබන් පටල   
2.ලෝහ පටල   
3.කම්බි එතුම්    
4.කාබන් සංයුක්ත
5.ෆොයිල් රෙසිස්ට්ර්     
6.සීරුමාරු ප්‍රතිරෝධ 

1.කාබන් පටල   

මෙම ප්‍රතිරෝධවල අග්‍ර දෙක ඊයම් කබ්බියකින් යුත්තවන අතර ප්‍රතිරෝධයේ අගය වර්ණ කේත ක්‍රමයට සලකුණු කර ඇත.එහි අභ්‍යන්තරය කාබන් කුඩු අඩංගුකර ඇත.මෙම සංයුත්ක කාඉන් කුඩුවලට සෙරමික් වැනි පරිවාක ද්‍රව්‍ය මිශ්‍රකර ප්‍රතිරෝධය වැඩිකර ඇත.එයට හේතුව කාබන් යනු ඉතා හොද සන්නායකයක්වීමයි.මෙසේ කාබන් කුඩු අතරට පරිවාක ද්‍රව්‍ය එක්කිරීමෙන් ප්‍රතිරෝදීතාව පාලනය කලහැකිය.මෙම ප්‍රතිරෝධ අධික වෝල්ටීයතාවයන් හමුවේ පහසුවෙන් විනාශවීයයි.එසෙම අධිත ලෙස තාපය නිපදවීම මගින් ප්‍රතිරෝධකයේ ස්ථාවර ප්‍රතිරෝධය වෙනස්වේ.මෙම ප්‍රතිරෝධක විභව අන්තරය හා ධාරාව පාලනයකිරීම සදහා පරිපථවල යොදාගනී.මෙගා ඕම් 22 දක්වා අගයන්ගෙන් යුත් කාබන් සංයුක්ත ප්‍රතිරෝධ වෙළදපොලේ දක්නට ලැබේ.වර්තමානය වනවිට මෙම ප්‍රතිරෝධ භාවිතය ඉතා සීඝ්‍රෙයන් අඩුවී ඇත.

2.ලෝහ පටල

මෙම වර්ගයද  බහුලව දැකගැනීමට හැකි අතර අඩු වොට් අගයන්ගෙන් යුක්ත වෙයි.

3.කම්බි එතුම්

මෙම වර්ගයේ ප්‍රතිරෝධ වැඩි ධාරාවක් ගමන් කිරීම සදහා නිර්මාණය කර ඇත

 4.කාබන්  සංයුක්ත

5.ෆොයිල් රෙසිස්ට්ර් -FOIL RESISTOR

මෙම වර්ගයට අයත් ප්‍රතිරෝධ වල විශේෂත්වය නම් ඉතා අඩු අගය වෙනස් වීමේ ගුණයයි.එනම්  වෙනස් නොවන තරම්ය.

6.සීරුමාරු ප්‍රතිරෝධ

 

7.විශේෂ ප්‍රතිරෝධ  LDR

ආලෝක සංවේදී ප්‍රතිරෝධ LDR[LIGHT DEPENDENT  RESISTOR] ප්‍රතිරෝධය මතට ලැබෙන ආලෝකය මත ප්‍රතිරෝදී අගය වෙනස් වෙයි.

NTC

NTC -[NEGATIVE TEMPERATURE COEFICIENT]නොහොත් උෂ්ණත්වය වැඩි වන විට ප්‍රතිරෝධය අඩු වීමේ ගුණයෙන් යුතු ලෙස නිපද වා ඇත.

PTC

PTC -[POSITIVE TEMPERATURE COEFFICIENT]උෂ්ණත්වය ඉහල යන විට ප්‍රතිරෝධය ද ඉහල යන ලෙස මෙම ප්‍රතිරෝධ  නිපද වා ඇත.

මූලික ඉලෙක්ට්‍රොනික විද්‍යාව - ප්‍රතිරෝධක ( Resistors ) PDF Download 


Download


No comments:

Post a Comment